آیا عفونت ریشه دندان در عکس مشخص می‌شود؟

عفونت ریشه دندان در رادیوگرافی چگونه تشخیص داده می‌شود؟

ایران نوبت 1403/09/18

آیا عفونت ریشه دندان در عکس مشخص می‌شود؟ در بیشتر موارد بله، اما مراحل اولیه گاهی در رادیوگرافی دیده نمی‌شود. در این مقاله به زبان ساده روش تشخیص را بشناسید.

عفونت ریشه دندان در عکس چه شکلی دارد؟

عفونت ریشه دندان در عکس چه شکلی دارد؟
اگر دندانی درد می‌کند و دندانپزشک شما را برای عکس می‌فرستد، معمولاً دنبال یک نشانه مشخص است: تغییر در استخوانی که دور نوک ریشه را گرفته. عفونت ریشه دندان در عکس معمولاً به‌صورت یک نقطه یا ناحیه تیره‌تر اطراف نوک ریشه دیده می‌شود، چون استخوانی که در اثر التهاب تحلیل رفته، اشعه را کمتر جذب می‌کند و روی فیلم یا سنسور تیره‌تر به نظر می‌رسد. به این یافته در اصطلاح ضایعه پری‌اپیکال یا شفافیت دور ریشه می‌گویند.

فضای پریودنتال پهن‌شده

دور هر ریشه یک فضای باریک و مثل نخ نازک وجود دارد که رباط نگه‌دارنده دندان در آن قرار دارد. در شروع التهاب، همین فضا ممکن است کمی پهن‌تر از دندان‌های مجاور دیده شود. این تغییر ظریف است و بدون مقایسه با دندان‌های کناری راحت از چشم می‌گذرد.

گم شدن خط سفید دور ریشه

لامینا دورا لایه نازک و پررنگی از استخوان است که حفره دندان را در عکس مثل یک خط سفید دور ریشه نشان می‌دهد. وقتی عفونت به نوک ریشه می‌رسد، این خط در همان ناحیه کم‌رنگ می‌شود یا قطع می‌شود.

گاهی برعکس، سفیدتر دیده می‌شود

در بعضی افراد، مخصوصاً وقتی التهاب خفیف و طولانی‌مدت است، استخوان اطراف ریشه به‌جای تحلیل رفتن متراکم‌تر می‌شود و در عکس سفیدتر به نظر می‌رسد. اسم این حالت استئیت متراکم‌کننده است و نشان می‌دهد بدن در برابر یک تحریک مزمن واکنش نشان داده. گاهی ریشه‌ی دندان هم کوتاه‌تر یا نامنظم دیده می‌شود. هیچ‌کدام از این نشانه‌ها به‌تنهایی حکم قطعی نیستند و دندانپزشک آن‌ها را کنار علائم بالینی تفسیر می‌کند.
اگر به دنبال عکس دندان در غرب تهران هستید، تصویربرداری روشنا با دستگاه‌های دیجیتال، تصاویر واضح با دوز پایین‌تر تهیه می‌کند تا دندانپزشک شما بتواند تغییرات کوچک اطراف ریشه را بهتر بررسی کند.

عکس پری‌اپیکال، OPG یا CBCT؛ کدام بهتر است؟

عکس پری‌اپیکال، OPG یا CBCT؛ کدام بهتر است؟
همه عکس‌های دندان برای دیدن عفونت ریشه یک‌اندازه دقیق نیستند. انتخاب نوع عکس به این بستگی دارد که دندانپزشک دقیقاً دنبال چه چیزی است و دندان کدام ناحیه درگیر شده.
عکس پری‌اپیکال: معمولاً اولین و رایج‌ترین انتخاب است. فقط یک یا دو دندان را همراه با نوک ریشه و استخوان اطراف نشان می‌دهد و جزئیات آن از عکس پانورامیک بیشتر است. برای بررسی عفونت ریشه دندان در عکس، بیشتر دندانپزشکان و متخصصان درمان ریشه از همین نما شروع می‌کنند.
عکس پانورامیک یا OPG: کل دندان‌ها و هر دو فک را در یک تصویر نشان می‌دهد. برای دید کلی، بررسی دندان عقل و پیدا کردن ضایعه‌های بزرگ‌تر کاربردی است، اما برای تشخیص ضایعه‌های کوچک نوک ریشه دقت کمتری دارد، چون ساختارهای دیگر روی هم افتاده‌اند و وضوح پایین‌تر است.
سی‌تی‌اسکن دندان یا CBCT: تصویر سه‌بعدی می‌دهد و ضایعه را از زوایای مختلف نشان می‌دهد. در یک مرور سیستماتیک، حساسیت CBCT برای پیدا کردن التهاب نوک ریشه حدود ۹۵ درصد و حساسیت رادیوگرافی دیجیتال معمولی حدود ۶۱ درصد گزارش شده است. با این حال CBCT را معمولاً بعد از معاینه و عکس پری‌اپیکال و فقط در صورت نیاز درخواست می‌کنند، چون دوز اشعه بیشتری دارد و برای همه مراجعان لازم نیست.
اگر نمی‌دانید قبل از عکس چه نکاتی را باید رعایت کنید، مقاله نکات و دانستنی‌های قبل از گرفتن عکس دندان را بخوانید.

چرا عفونت ریشه دندان همیشه در عکس دیده نمی‌شود؟

چرا عفونت ریشه دندان همیشه در عکس دیده نمی‌شود؟
یکی از دلایل رایج سردرگمی بیماران این است که دندان درد دارد اما عکس «سالم» گزارش شده. این تناقض معمولاً دو توضیح دارد و هیچ‌کدام به معنی اشتباه بودن عکس یا بی‌اهمیت بودن درد نیست.

عفونت‌های تازه هنوز استخوان را تحلیل نبرده‌اند

تغییر در عکس زمانی دیده می‌شود که مقدار قابل توجهی از املاح استخوان از بین رفته باشد. بر اساس مطالعات کلاسیک، تحلیل استخوان وقتی در عکس دو‌بعدی پیدا می‌شود که حدود ۳۰ تا ۵۰ درصد املاح آن کم شده باشد و ضایعه به لایه سخت بیرونی استخوان رسیده باشد. به همین دلیل در آبسه حاد یا عفونتی که چند روز بیشتر از شروع آن نگذشته، ممکن است درد و تورم شدید باشد ولی عکس تقریباً طبیعی به نظر برسد. گاهی دندانپزشک برای اطمینان چند هفته بعد دوباره عکس می‌گیرد یا CBCT پیشنهاد می‌کند.

تصویر دو‌بعدی و روی هم افتادن بافت‌ها

عکس معمولی یک سایه دو‌بعدی از ساختاری سه‌بعدی است. ضایعه‌ای که پشت ریشه دندان بزرگ‌تر یا درون استخوان اسفنجی قرار دارد، گاهی در سایه‌ی استخوان فک پنهان می‌شود. در دندان‌های عقب فک بالا، نزدیکی ریشه‌ها به سینوس هم تفسیر را سخت‌تر می‌کند. از طرف دیگر بعضی ساختارهای طبیعی مثل سوراخ‌های عصبی ممکن است شبیه ضایعه تیره دیده شوند.

آبسه، گرانولوما و کیست دندان

وقتی ناحیه تیره‌ای در نوک ریشه دیده می‌شود، سه تشخیص احتمالی مطرح است: آبسه، گرانولوما و کیست. از روی عکس به‌تنهایی نمی‌توان با اطمینان گفت کدام است. ضایعه‌های بزرگ‌تر بیشتر شبیه کیست هستند، اما اندازه معیار قطعی نیست و تشخیص نهایی فقط با بررسی نمونه زیر میکروسکوپ ممکن است. در عمل، درمان ریشه یا کشیدن دندان با توجه به معاینه، آزمون‌های حیات عصب، لمس و ضربه به دندان و علائمی مثل تورم یا دانه چرکی روی لثه تعیین می‌شود. بنابراین عکس بخشی از پازل است، نه تمام آن.
اگر عکس شما مبهم است و دندانپزشک پیشنهاد ارزیابی دقیق‌تر داده، تصویربرداری روشنا انواع رادیوگرافی دنتال و عکس پانورامیک در غرب تهران را با درخواست دندانپزشک شما انجام می‌دهد.
چرا عفونت ریشه دندان همیشه در عکس دیده نمی‌شود؟

نتیجه‌گیری

عفونت ریشه دندان در رادیوگرافی در بیشتر موارد به‌صورت ناحیه تیره اطراف نوک ریشه، پهن شدن فضای پریودنتال و کم‌رنگ شدن خط لامینا دورا دیده می‌شود. عکس پری‌اپیکال برای این کار معمولاً اولین گزینه است، OPG برای دید کلی کاربرد دارد و CBCT وقتی لازم می‌شود که عکس‌های دو‌بعدی پاسخ روشنی نداده باشند.
نکته مهم این است که عکس طبیعی همیشه به معنای نبود عفونت نیست و ناحیه تیره هم به‌تنهایی نمی‌گوید آبسه است یا کیست. اگر درد دندان، حساسیت هنگام جویدن، تورم لثه یا طعم بد دهان دارید، منتظر نتیجه یک عکس نمانید و به دندانپزشک یا متخصص درمان ریشه مراجعه کنید تا معاینه بالینی و تصویر در کنار هم بررسی شوند.
مرکز روشنا بهترین تصویربرداری در غرب تهران با بهره‌گیری از تجهیزات پیشرفته و کارشناسان باتجربه، رادیوگرافی دنتال را با دقت و کمترین دوز ممکن انجام می‌دهد. برای دریافت نوبت می‌توانید از طریق دکمه دریافت نوبت و یا از طریق شماره تماس 02144203934 با مرکز تماس بگیرید.
منابع
pmc.ncbi.nlm.nih.gov
pmc.ncbi.nlm.nih.gov
onlinelibrary.wiley.com

سوالات متداول

ضایعه‌های بزرگ‌تر معمولاً در OPG دیده می‌شوند، اما این عکس برای ضایعه‌های کوچک نوک ریشه دقت کمتری دارد. به همین دلیل دندانپزشک اغلب برای بررسی دقیق‌تر یک دندان، عکس پری‌اپیکال می‌خواهد. اگر شک همچنان باقی بماند، CBCT هم گزینه است.

نه لزوماً. در عفونت‌های تازه یا ضایعه‌هایی که هنوز استخوان را کافی تحلیل نبرده‌اند، عکس می‌تواند طبیعی به نظر برسد. تشخیص بر اساس علائم، معاینه و آزمون‌های بالینی انجام می‌شود و گاهی لازم است عکس بعد از مدتی تکرار شود.

به‌طور قطعی نه. آبسه، گرانولوما و کیست دندان در رادیوگرافی ظاهر نسبتاً مشابهی دارند و تشخیص قطعی با بررسی نمونه زیر میکروسکوپ ممکن است. اما در عمل تصمیم درمان بیشتر بر پایه معاینه و علائم گرفته می‌شود.

دوز رادیوگرافی دندان، به‌خصوص با سنسورهای دیجیتال، پایین است و با رعایت اصول حفاظتی مثل پیش‌بند سربی خطر قابل توجهی ندارد. اگر باردار هستید یا احتمال بارداری وجود دارد، حتماً قبل از عکس به کارشناس رادیولوژی و دندانپزشک اطلاع دهید.


تماس با ما

تایم کاری :

شنبه تا چهارشنبه ساعت 08:00 تا 20:00
پنجشنبه ها ساعت 08:00 تا 13:00
سونوگرافی: چهارشنبه ها ساعت 10:00 تا 13:00

آدرس :

تهران، فلکه دوم صادقیه، خیابان ستارخان، بلوار شهدای صادقیه، کوچه پرویز، پلاک 15

شبکه های اجتماعی :

مرکز تصویربرداری روشنا - بهترین مرکز تصویربرداری در غرب تهران و صادقیه