درمان نکردن واریس چه عوارضی دارد؟

واریس یا همان نارسایی وریدی فقط یک مسئله‌ی ظاهری نیست؛ پشت این رگ‌های برجسته اختلالی پنهان در جریان خون قرار دارد. در ادامه بررسی می‌کنیم که درمان نکردن آن چگونه می‌تواند زمینه‌ساز درد، زخم و حتی عوارض خطرناک شود.

تشدید علائم ظاهری و جسمی

وقتی واریس درمان نشود به مرور رگ‌های سطحی بیشتر و برجسته‌تر می‌شوند.
پاها احساس سنگینی، درد، سوزش یا خستگی پیدا می‌کنند به‌خصوص در پایان روز یا بعد از ایستادن طولانی.

تورم مزمن پا

تجمع خون در رگ‌ها باعث افزایش فشار در ساق و مچ پا می‌شود. این تورم مزمن به مرور سخت می‌شود و گاهی تا بالا رفتن پا هم کاهش نمی‌یابد.

تغییر رنگ و آسیب پوست

فشار مداوم در مویرگ‌ها باعث می‌شود اکسیژن کافی به پوست نرسد؛ در نتیجه پوست اطراف مچ و ساق پا تیره، خشک، و نازک می‌شود. به‌مرور ممکن است زخم‌های باز (زخم وریدی) هم ایجاد شوند که دیر بهبود می‌یابند.

زخم وریدی یا زخم مزمن پا

یکی از جدی‌ترین عوارض واریس درمان‌نشده است. این زخم‌ها معمولاً در قسمت پایین ساق ایجاد می‌شوند به‌کندی درمان می‌شوند و ممکن است تا سال‌ها فرد را درگیر کنند.

لخته شدن خون در رگ‌های سطحی یا عمقی

خون راکد در رگ‌های واریسی می‌تواند تبدیل به لخته (ترومبوز) شود. اگر لخته در رگ‌های عمقی پا باشد خطرناک است چون احتمال دارد جدا شود و باعث آمبولی ریوی (انسداد رگ‌های ریه) گردد.

التهاب و درد ناشی از فلبیت (Phlebitis)

گاهی رگ‌های واریسی دچار التهاب می‌شوند و فرد علاوه بر درد، حس گرما و قرمزی در مسیر رگ دارد که نشانه فلبیت است.

خونریزی از رگ‌های برجسته

رگ‌های واریسی نزدیک سطح پوست گاهی در اثر ضربه یا حتی خودبه‌خود دچار خونریزی ناگهانی می‌شوند؛ به‌خصوص هنگام شست‌وشو یا اصلاح پا.

نکته: درمان نکردن واریس در بلند مدت باعث اختلال مزمن گردش خون وریدی می‌شود که در نهایت ممکن است به از دست رفتن سلامت پوست، کاهش توان حرکتی و ریسک عفونت‌های پوستی منجر گردد.

در بسیاری از افراد این عارضه در مراحل اولیه فقط باعث ناراحتی خفیف می‌شود؛ اما بروز برخی علائم هشداردهنده نشان می‌دهد که بیماری در حال پیشرفت است و نباید درمان آن را به تعویق انداخت. مهم‌ترین این علائم عبارت‌اند از:
درد شدید یا ناگهانی پا
دردی که به‌طور ناگهانی ایجاد می‌شود یا نسبت به قبل شدیدتر شده به‌ویژه اگر با لمس رگ‌ها همراه باشد می‌تواند نشانه التهاب یا لخته شدن خون باشد.
تورم غیرعادی و یک‌طرفه پا
تورم شدید مخصوصاً اگر فقط در یک پا دیده شود زنگ خطر مهمی است و نیاز به بررسی فوری توسط پزشک دارد.
تغییر رنگ پوست ساق و مچ پا
تیره شدن قهوه‌ای یا بنفش شدن پوست اطراف واریس نشان‌دهنده اختلال مزمن در گردش خون وریدی است و می‌تواند مقدمه ایجاد زخم باشد.
ایجاد زخم باز یا ترشح‌دار
زخم‌هایی که معمولاً در ناحیه پایین ساق پا ظاهر می‌شوند و به‌سختی بهبود می‌یابند از عوارض جدی واریس درمان‌نشده محسوب می‌شوند و نیاز به پیگیری تخصصی دارند.
التهاب، قرمزی و احساس گرما در مسیر رگ
این علائم می‌توانند نشانه فلبیت (التهاب ورید) باشند که در صورت بی‌توجهی ممکن است به عوارض خطرناک‌تری منجر شود.
خونریزی از رگ‌های واریسی
اگر رگ‌های برجسته دچار خونریزی شوند حتی در اثر ضربه خفیف مراجعه سریع به پزشک ضروری است؛ زیرا این رگ‌ها شکننده و مستعد خونریزی مجدد هستند.

تشخیص دقیق این عارضه نقش مهمی در انتخاب روش درمان مناسب و پیشگیری از عوارض دارد. پزشک با توجه به علائم بیمار و شدت بیماری از ترکیبی از معاینه بالینی و روش‌های تصویربرداری استفاده می‌کند.

معاینه بالینی

اولین مرحله تشخیص این عارضه معاینه فیزیکی پاها است. پزشک وضعیت رگ‌ها را در حالت ایستاده بررسی می‌کند تا میزان برجستگی، پیچ‌خوردگی رگ‌ها، تورم، تغییر رنگ پوست و وجود زخم‌های احتمالی مشخص شود. شرح حال بیمار، مانند احساس درد، سنگینی یا سابقه خانوادگی نیز اهمیت زیادی دارد.

سونوگرافی داپلر (مهم‌ترین روش تشخیص)

سونوگرافی داپلر وریدی دقیق‌ترین و رایج‌ترین روش تشخیص این عارضه است. این روش غیرتهاجمی و بدون درد جریان خون در رگ‌ها را بررسی می‌کند و اطلاعات مهمی از جمله موارد زیر را مشخص می‌سازد:
عملکرد دریچه‌های وریدی
وجود برگشت خون (ریفلاکس وریدی)
محل و شدت نارسایی وریدی
تشخیص لخته‌های خونی احتمالی
سونوگرافی داپلر به پزشک کمک می‌کند شدت واریس و نوع درمان مناسب (کنترل، درمان دارویی یا مداخلات پیشرفته‌تر) را به‌درستی تعیین کند. اگر نیاز به انجام سونوگرافی داپلر عروق پا در غرب تهران را دارید می‌توانید از خدمات حرفه‌ای مرکز تصویربرداری روشنا بهره‌مند شوید.

بررسی شدت واریس و عوارض

در موارد پیشرفته پزشک با استفاده از نتایج سونوگرافی داپلر و علائم بالینی میزان پیشرفت بیماری را ارزیابی می‌کند؛ به‌ویژه برای تشخیص خطر زخم وریدی، التهاب رگ‌ها یا ترومبوز.

هرچند این عارضه ممکن است به‌ دلایل ژنتیکی یا محیطی ایجاد شود اما با رعایت چند نکته‌ی ساده می‌توان از پیشرفت علائم و تشدید عوارض آن جلوگیری کرد. هدف اصلی در این مرحله بهبود گردش خون و کاهش فشار در رگ‌های وریدی پا است.
تحرک منظم و ورزش سبک
فعالیت‌های بدنی مثل پیاده‌روی، شنا یا دوچرخه‌سواری آرام باعث بهبود جریان خون در پاها می‌شود. این حرکات ماهیچه‌های ساق را فعال می‌کنند و به بازگشت خون به قلب کمک می‌نمایند.
نکته مهم: از ورزش‌های سنگین که فشار زیاد به پا وارد می‌کنند (مثل وزنه‌برداری با ایستادن طولانی) بپرهیزید.
پرهیز از ایستادن یا نشستن طولانی‌مدت
در طول روز اگر مجبورید مدت زیادی بایستید یا بنشینید توصیه می‌شود هر نیم ساعت چند دقیقه قدم بزنید یا پاهایتان را حرکت دهید. این کار از تجمع خون در رگ‌های سطحی جلوگیری می‌کند.
بالا نگه داشتن پاها در زمان استراحت
در هنگام استراحت بهتر است پاها را کمی بالاتر از سطح قلب قرار دهید؛ مثلاً با گذاشتن بالش زیر آن‌ها. این وضعیت جریان برگشت خون را تسهیل می‌کند و از تورم پا می‌کاهد.
استفاده از جوراب واریس
جوراب‌های واریس فشار یکنواختی به پا وارد می‌کنند و مانع تجمع خون در رگ‌های سطحی می‌شوند. استفاده از آن‌ها خصوصاً در افرادی که شغل ایستاده دارند توصیه می‌شود.
(برای انتخاب سایز و نوع مناسب باید پزشک تعیین کند چون جوراب‌های بیش‌ازحد تنگ یا نامتناسب ممکن است نتیجه عکس بدهند.)
کنترل وزن و تغذیه سالم
وزن زیاد فشار مستقیمی بر رگ‌های پا وارد می‌کند. تغذیه غنی از فیبر، ویتامین C و E و مصرف آب کافی می‌تواند سلامت دیواره‌های رگ را حفظ کند و از یبوست (که خود فشار شکمی و وریدی را افزایش می‌دهد) جلوگیری کند.
اجتناب از پوشیدن لباس‌های تنگ
لباس‌هایی که در ناحیه‌ی ران یا زانو فشار زیادی ایجاد می‌کنند مانع بازگشت طبیعی خون می‌شوند. بهتر است از پوشاک آزاد استفاده شود.
ترک سیگار و محدود کردن مصرف الکل
سیگار باعث تضعیف دیواره رگ‌ها و کاهش اکسیژن‌رسانی می‌شود؛ در نتیجه خطر ابتلا یا پیشرفت این عارضه را افزایش می‌دهد.

اگر واریس درمان نشود ممکن است از یک مشکل ظاهری ساده به بیماری جدی تبدیل شود. تجمع خون در رگ‌ها باعث درد، تورم مزمن، سنگینی پا، تغییر رنگ پوست و بروز زخم‌های دیردرمان می‌شود. در مراحل پیشرفته، خطر التهاب وریدها (فلیبیت) و تشکیل لخته خون یا ترومبوز وجود دارد که گاهی به آمبولی ریوی منجر می‌گردد. پیگیری فوری لازم است اگر ناگهان درد و تورم شدید، زخم باز، تغییر رنگ واضح یا خونریزی از رگ‌ها دیده شود زیرا می‌تواند نشانه پیشرفت خطرناک بیماری باشد.
این عارضه اگرچه در ابتدا ممکن است ساده و کم‌اهمیت به نظر برسد اما بی‌توجهی به تشخیص و پیگیری به‌موقع آن می‌تواند زمینه‌ساز عوارض جدی و ماندگار شود. تشخیص دقیق، اولین و مهم‌ترین گام در پیشگیری از پیشرفت بیماری است. در روشنا بهترین مرکز تصویربرداری غرب تهران با بهره‌گیری از سونوگرافی کالر داپلر پیشرفته و تفسیر تخصصی تلاش می‌شود واریس در مراحل اولیه شناسایی شده و مسیر درمان آگاهانه و ایمن برای بیماران فراهم گردد تا سلامت عروق پا حفظ شود. جهت نوبت‌دهی سریع روی دکمه دریافت نوبت کلیک کنید یا با 02144203934 در ارتباط باشید.


منابع
foxvalleysurgical.com
clevelandclinic.org