علت درد زیر شکم چیست و چه زمانی نیاز به پیگیری دارد؟

درد زیر شکم یکی از شایع‌ترین دردهایی است که افراد در سنین مختلف آن را تجربه می‌کنند. این درد می‌تواند کاملاً بی‌خطر و موقتی باشد یا نشانه‌ای از یک مشکل جدی در دستگاه گوارش، ادراری یا تولیدمثل باشد. شدت، محل، مدت‌زمان درد و علائم همراه آن نقش مهمی در تشخیص علت دارند. علل شایع این عارضه عبارتند از:

مشکلات گوارشی
بسیاری از دردهای زیر شکم منشأ گوارشی دارند. یبوست، نفخ، تجمع گاز در روده‌ها و سندرم روده تحریک‌پذیر (IBS) از دلایل شایع هستند. این دردها معمولاً با تغییرات اجابت مزاج، احساس پری شکم یا بهبود پس از دفع همراه‌اند.

عفونت‌های دستگاه ادراری
عفونت ادراری می‌تواند باعث درد یا احساس فشار در ناحیه زیر شکم شود. سوزش هنگام ادرار، تکرر ادرار و گاهی تب از علائم همراه این نوع درد هستند و نیاز به درمان دارویی دارند.

دردهای مرتبط با قاعدگی و تخمک‌گذاری
در زنان درد زیر شکم اغلب با چرخه قاعدگی ارتباط دارد. درد پریودی یا درد زمان تخمک‌گذاری معمولاً موقتی است اما اگر شدید یا غیرعادی باشد می‌تواند نشانه‌ای از مشکلاتی مانند اندومتریوز باشد.

عفونت‌ها و بیماری‌های زنان
عفونت رحم، تخمدان یا لگن می‌تواند باعث درد مداوم یا شدید زیر شکم شود. این درد معمولاً با ترشحات غیرطبیعی، تب یا درد هنگام رابطه جنسی همراه است و نباید نادیده گرفته شود.

کیست تخمدان
کیست‌های تخمدان به‌ویژه در صورت بزرگ شدن یا پارگی می‌توانند درد یک‌طرفه یا ناگهانی در زیر شکم ایجاد کنند. این درد گاهی با تهوع یا احساس سنگینی لگن همراه است.

آپاندیسیت
آپاندیسیت یکی از علل مهم و اورژانسی این عارضه است. درد معمولاً از اطراف ناف شروع شده و به سمت راست پایین شکم منتقل می‌شود و با تهوع، استفراغ و تب همراه است.

مشکلات عضلانی یا فتق
کشیدگی عضلات شکم یا فتق (هرنی) نیز می‌تواند باعث بروز این عارضه شود به‌ویژه هنگام بلند کردن اجسام سنگین یا فعالیت بدنی. این درد اغلب با حرکت تشدید می‌شود.

این عارضه همیشه خطرناک نیست اما در برخی شرایط می‌تواند هشدار یک مشکل جدی یا اورژانسی باشد. اگر درد به‌طور ناگهانی و با شدت زیاد شروع شود به‌ویژه زمانی که فرد سابقه چنین دردی نداشته است باید آن را جدی گرفت. این وضعیت ممکن است با بیماری‌هایی مانند آپاندیسیت، سنگ کلیه یا در زنان حاملگی خارج رحمی مرتبط باشد و نیاز به بررسی فوری دارد.

همچنین زمانی که درد زیر شکم بیش از چند روز ادامه پیدا کند یا با استراحت و درمان‌های ساده کاهش نیابد احتمال وجود یک مشکل زمینه‌ای مطرح می‌شود. دردهای مداوم یا عودکننده می‌توانند نشانه عفونت‌ها، التهاب‌ها یا اختلالات مزمن گوارشی و لگنی باشند.

وجود علائم همراه اهمیت زیادی دارد. دردی که با تب، تهوع، استفراغ یا ضعف شدید همراه باشد می‌تواند نشانه یک عفونت یا التهاب جدی در بدن باشد. در زنان همراهی درد با خونریزی غیرطبیعی یا لکه‌بینی خارج از زمان قاعدگی نیز وضعیت نگران‌کننده‌تری ایجاد می‌کند.

از سوی دیگر دردی که همراه با سوزش ادرار تکرر ادرار یا وجود خون در ادرار باشد، معمولاً به مشکلات دستگاه ادراری اشاره دارد. در نهایت هر درد زیر شکمی که الگوی غیرعادی داشته باشد یا زندگی روزمره فرد را مختل کند نیازمند بررسی پزشکی است.

تشخیص دقیق منشأ این عارضه اهمیت زیادی دارد و تنها بر اساس محل درد نمی‌توان علت آن را مشخص کرد. پزشک با استفاده از شرح‌حال، معاینه و روش‌های تشخیصی مختلف تلاش می‌کند علت اصلی درد را شناسایی کرده و درمان مناسب را آغاز کند.

شرح‌حال دقیق بیمار

اولین و مهم‌ترین مرحله تشخیص گفت‌وگو با بیمار است. پزشک در مورد موارد زیر سؤال می‌پرسد:
زمان شروع درد و مدت‌زمان آن
شدت و نوع درد (تیز، مبهم، تیرکشنده یا فشاری)
محل دقیق درد و انتشار آن
ارتباط درد با قاعدگی، غذا خوردن، دفع ادرار یا اجابت مزاج
علائم همراه مانند تب، تهوع، استفراغ، خونریزی یا ترشحات غیرطبیعی
این اطلاعات نقش کلیدی در محدود کردن علل احتمالی دارند.

معاینه فیزیکی شکم و لگن

معاینه بالینی به پزشک کمک می‌کند تا:
محل حساسیت یا درد شدید را تشخیص دهد
وجود توده، نفخ یا سفتی شکم را بررسی کند
علائم هشداردهنده مانند درد شدید در ناحیه خاص (مثلاً آپاندیس) را شناسایی کند
در زنان معاینه لگن و در مردان بررسی ناحیه کشاله ران و بیضه‌ها نیز ممکن است انجام شود.

آزمایش‌های خون

آزمایش خون می‌تواند اطلاعات مهمی درباره وضعیت بدن ارائه دهد از جمله:
وجود عفونت یا التهاب (افزایش گلبول‌های سفید)
کم‌خونی
بررسی عملکرد کلیه‌ها
نشانه‌های بارداری یا اختلالات هورمونی

آزمایش ادرار

این آزمایش برای تشخیص مشکلات دستگاه ادراری بسیار مهم است و می‌تواند به شناسایی موارد زیر کمک کند:
عفونت ادراری
وجود خون در ادرار
سنگ کلیه یا حالب

سونوگرافی شکم و لگن

سونوگرافی یکی از رایج‌ترین و بی‌خطرترین روش‌ها برای بررسی این عارضه است. این روش در تشخیص موارد زیر کاربرد دارد:
کیست یا مشکلات تخمدان
عفونت‌ها و مشکلات رحم
سنگ‌های کلیوی
تجمع مایع یا توده‌های غیرطبیعی
برای انجام سونوگرافی با دقت تشخیصی بالا و تفسیر تخصصی نتایج می‌توانید به مرکز تصویربرداری روشنا بهترین سونوگرافی شکم و لگن در غرب تهران مراجعه کنید.

سی‌تی‌اسکن (CT Scan)

در مواردی که درد شدید یا مشکوک به شرایط اورژانسی باشد سی‌تی‌اسکن کمک‌کننده است از جمله برای:
تشخیص آپاندیسیت
بررسی انسداد روده
شناسایی عفونت‌های عمقی یا آبسه

تست بارداری

در زنان در سن باروری انجام تست بارداری بسیار مهم است زیرا:
حاملگی خارج رحمی
عوارض بارداری اولیه
می‌توانند از علل خطرناک درد زیر شکم باشند.
آندوسکوپی و کولونوسکوپی (در صورت نیاز)
اگر منشأ درد به دستگاه گوارش مربوط باشد پزشک ممکن است از روش‌های تشخیصی پیشرفته‌تر برای بررسی روده و معده استفاده کند.

درد حاد

درد حاد به دردی گفته می‌شود که به‌طور ناگهانی شروع می‌شود و شدت آن معمولاً زیاد است. این نوع درد اغلب هشدار یک مشکل تازه و گاهی اورژانسی است و معمولاً طی چند ساعت تا چند روز بروز می‌کند.
ویژگی‌ها:
شروع ناگهانی
شدت متوسط تا شدید
مدت‌زمان کوتاه
اغلب نیازمند بررسی فوری
در صورت بی‌توجهی درد حاد می‌تواند به عوارض جدی منجر شود.

درد مزمن

درد مزمن به دردی گفته می‌شود که بیش از سه ماه ادامه دارد یا به‌طور مکرر عود می‌کند. شدت آن معمولاً کمتر از درد حاد است اما می‌تواند کیفیت زندگی فرد را به‌طور قابل‌توجهی تحت تأثیر قرار دهد.
ویژگی‌ها:
شروع تدریجی
مداوم یا عودکننده
شدت خفیف تا متوسط
اغلب وابسته به عوامل زمینه‌ای
درد مزمن معمولاً نیازمند بررسی مرحله‌به‌مرحله و درمان طولانی‌تر است.

در مجموع درد زیر شکم می‌تواند علل مختلفی داشته باشد و همیشه نشانه بیماری جدی نیست اما در برخی شرایط نیاز به توجه و پیگیری دارد. این درد ممکن است به مشکلات گوارشی، ادراری، عضلانی یا در زنان به مسائل مرتبط با قاعدگی و تخمدان‌ها مربوط باشد. با این حال زمانی که درد شدید و ناگهانی باشد چند روز ادامه پیدا کند یا با علائمی مانند تب، تهوع، خونریزی غیرطبیعی یا مشکلات ادراری همراه شود باید جدی گرفته شود و بررسی پزشکی انجام شود.
در نهایت تشخیص به‌موقع علت این عارضه نقش مهمی در پیشگیری از عوارض جدی دارد. بسیاری از این دردها تنها با یک ارزیابی دقیق و تصویربرداری مناسب قابل شناسایی هستند. روشنا بهترین مرکز تصویربرداری غرب تهران با بهره‌گیری از تجهیزات پیشرفته و کادر متخصص امکان تشخیص دقیق و سریع مشکلات مرتبط با درد زیر شکم را فراهم می‌کند تا بیماران با اطمینان خاطر مسیر درمان خود را آغاز کنند.
برای دریافت نوبت و انجام تصویربرداری‌های تشخیصی با دقت بالا کافی است روی دکمه دریافت نوبت کلیک کنید. همچنین می‌توانید برای مشاوره یا هماهنگی سریع‌تر با شماره 02144203934 تماس بگیرید.


منابع
clevelandclinic.org
mandayahospitalgroup.com